Jazz in Berlijn
Op veel plekken in de wereld maakte dans muziek plaats voor jazzmuziek zo ook in Berlijn en Oost Duitsland. Na de Eerste Wereld Oorlog brachten Duitse soldaten jazzplaten mee terug uit krijgsgevangenenkampen naar de Weimar republiek en geallieerden soldaten brachten ze mee uit hun thuisland. Door de economie recessie en toenemende inflatie waren bigbands te duur en voor buitenlandse jazzartiesten was het onaantrekkelijk om naar Duitsland te komen.
Er ontstonden veel kleine bands met een drummer, pianist en trompet en of sax.
De jazzmuziek werd enorm populair als dansmuziek en later ook als gewone luistermuziek.
Maar doordat er heel weinig authentieke jazz Duitsland binnen kwam, ontstond er een ander soort jazz, veel bands hadden nog nooit een enige authentieke noot jazz gehoord. Deze jazz scene was vooral in Berlijn erg groot.
Veel muzikanten waren klassiek geschoold en hadden veel moeite met de solo’s en de improvisatie waar jazz eigenlijk voor staat.
Maar 1925 kwam er eindelijk een grote Amerikaanse jazzband: Sam Wooding & the Chocolat Kiddies Regro Revue, genaamd naar de revue waar zij een aantal keer grote successen boekte.
Niet lang daarna zorgde Paul Whiteman met zijn semisymfonische jazz voor een nieuwe, andere richting voor jazzbands
Het jazzgeluid van Berlijn veranderde flink door de komst van deze buitenlandse jazzbands.
Aan het eind van de jaren 20 was de jeugd opgegroeid in een muziekcultuur met een mengeling van jazz- en dansmuziek.
In de tijd van nazi Duitsland werd jazz en dansmuziek verboden. Jazz was westers, kapitalistisch en paste niet in het keurslijf waar de burger van het Derde Rijk zich in moest hijsen. Maar de jazzmuziek was zo verankerd in de Duitse muziekscène dat deze moeilijk was uit te roeien. Ook na de 2e wereld oorlog, tijdens de DDR werd deze muziek samen met veel andere Westerse muziek onderdrukt.
(Uitgebreidere informatie over jazz, het ontstaan en de onderdrukking is te vinden in ‘Muziekreis door het Berlijn van toen en nu – van jazzhel tot technohemel’ van Leonor Jonker.)
Gelukkig heeft de jazz de nazi’s en de Russen overleefd en bloeit hij weer flink op in Berlijn.
Vele kleine jazzcafés zijn hier voorbeeld van. Zo ook de gene die wij hebben bezocht.
Een kleine combo van schuiftrompet, gitaar, contrabas en saxofoon/dwarsfluit. Geen poespas, niks experimenteel gewoon goede op improvisatie gebaseerde jazz. Meer over dit jazzcafé is te vinden in een van de dagbeschrijvingen van dit blog.
Naast kleine jazzcafés voor de échte liefhebber zijn er ook festivals voor het grotere publiek.
Zoals het Jazzfest
Bij dit festival zijn er veel opkomende jazzformaties die een kans krijgen om zich te laten zien aan het grote publiek. Ook veel internationale artiesten zijn op dit te vinden zoals John Scofield en Booker T in 2009.
Tot zover een korte, beknopte Jazzreis door Duitsland en met name Berlijn!
Martijn Mannak
